बनावट नोटांचा काळा धंदा! मोठ्या नोटांचं प्रमाण जास्त, पण एक रुपयाच्याही बनावट नोटा!!

मुक्तपीठ टीम

देशात नोटाबंदीला पाच वर्ष झाली असली तरी बनावट नोटाचा काळा धंदा सुरुच आहे. पाचशे आणि दोन हजार नोटांपासून अगदी एक रुपयाच्या नोटांचीही नक्कल केली जात असल्याचं उघड झालं आहे. नोटाबंदीनंतरच्या पाच वर्षांत एक रुपयाच्या ६०७२ बनावट नोटा पकडल्या गेल्याचा अहवाल एनसीआरबीने दिला आहे. एक रुपया, पाचशे आणि दोन हजारच्या खऱ्या नोटांसारख्या हुबेहुब बनावट नोटा बाजारात चलनात आल्या आहेत.

लहान चलन, कमी नक्कल! अपवाद एक रुपयाचा…

• गेल्या दोन वर्षात २, ५ आणि १० रुपयांची एकही बनावट नोट पकडली गेली नसल्याचे आकडेवारीवरून दिसून येते.
• छोट्या नोटांची नक्कल करण्यात खर्च आणि २००० च्या बनावट नोटा छापण्याइतकेच धोके आहेत. विनाकारण कमी फायद्यात अडकू नये म्हणून फसवणूक करणारे लहान नोटा बनावट बनवत नाहीत.
• नोटाबंदीनंतरच्या पाच वर्षांत एक रुपयाच्या ६०७२ बनावट नोटा पकडल्या गेल्याचा अहवाल एनसीआरबीने दिला आहे.
• त्यामुळेच एक रुपयाच्या बनावट नोटा सापडल्याने आश्चर्य व्यक्त करण्यात येत आहे.
• पाच वर्षांत दोन हजारांच्या ४६७३४६, एक हजाराच्या ५२२३८१ आणि ५००च्या २९७३७२ नोटा जप्त करण्यात आल्या.

कोणाची नक्कल, कोणाची नाही?

• दुसरीकडे या काळात दोन रुपयांची एकही नोट पकडली गेली नाही.
• दोन रुपयांची नोट अजूनही चलनात आहे, पण बाजारात एकही बनावट नोट नाही.
• मात्र, दोन हजार आणि पाचशेच्या बनावट नोटांची संख्या वर्षानुवर्षे वाढत आहे.
• सपाचे राज्यसभा खासदार छ. सुखराम सिंह यादव यांच्या प्रश्नाला उत्तर देताना गृह राज्यमंत्र्यांनी ही माहिती राज्यसभेत दिली आहे.
• एनसीआरबी अहवालानुसार २०१६ ते २०२० दरम्यान २०१७४२७ बनावट नोटा पकडण्यात आल्या आहेत.
• एवढेच नाही तर बंद झालेल्या एक हजाराच्या बनावट नोटा सापडत आहेत.
• २०१६ मध्ये ८२ हजार ४९४ बनावट नोटा सापडल्या होत्या आणि २०२० मध्ये ही संख्या ३१८१४३ झाली.
• कमी-अधिक प्रमाणात तीच स्थिती दोन हजाराच्या नोटांच्या बाबतीत राहिली.
• नोटाबंदीनंतर २०१६ मध्ये चलनात आलेल्या दोन हजाराच्या २ हजार २७२ बनावट नोटा पकडल्या गेल्या, त्यानंतर २०२० मध्ये ही संख्या २ लाख ४४ हजार ८३४ वर पोहोचली.

५० रुपयांच्या बनावट नोटा

• २०१६ मध्ये चलनात आलेल्या ५००,२०० आणि ५० रुपयांचे एकही नवीन चलन पकडले गेले नसल्याची धक्कादायक माहिती समोर आली आहे.
• ५०० आणि ५० रुपयांच्या जुन्या बनावट नोटा मिळवण्याचा क्रम सुरूच होता.
• ५० रुपयांच्या जुन्या बनावट चलनाचा वेग थांबल्यानंतर याच्या नव्या चलनाची नक्कल करण्याच्या प्रकाराला वेग आला.
• २०१६ मध्ये ५० रुपयांच्या ३१३७ जुन्या नोटा पकडल्या गेल्या, त्यानंतर २०२० मध्ये ही संख्या १५८९ राहिली.
• २०१६ मध्ये, ५० रुपयांचे नवीन चलन एकही बनावट नव्हते, तर २०२० मध्ये ही संख्या ८५९९ वर पोहोचली.