मुक्तपीठ टीम
राजद्रोह कायद्याच्या घटनात्मक वैधतेला आव्हान देणाऱ्या याचिकांवर आज सर्वोच्च न्यायालयात सुनावणी होणार आहे. ‘एडिटर गिल्ड ऑफ इंडिया’ आणि माजी लष्करी अधिकारी मेजर जनरल एसजी वोंबटकेरे यांनी दाखल केलेल्या याचिकांवर सर्वोच्च न्यायालय सुनावणी करणार आहे. सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश एनव्ही रमणा, न्यायमूर्ती सूर्यकांत आणि न्यायमूर्ती हिमा कोहली यांच्या तीन सदस्यीय खंडपीठासमोर या प्रकरणाची सुनावणी होणार आहे. राणा दाम्पत्यांवरसुद्धा न्यायालयात राजद्रोहाची कलमे लावण्यात आली आहे.
१५ जुलै २०२१ रोजी झालेल्या सुनावणीत न्यायालयाने भारताच्या स्वातंत्र्यसैनिकांविरुद्ध वापरला जाणारा वसाहतवादी कायदा असल्याचे सांगत केंद्र सरकारला प्रश्न विचारला होता. या कायद्याचा गैरवापर होत असल्याचे न्यायालयाने म्हटले होते. राजद्रोह कायदा हा वसाहतवादी कायदा असून त्याचा वापर ब्रिटिशांनी आपल्या स्वातंत्र्यावर गदा आणण्यासाठी केला होता, असे न्यायालयाने म्हटले होते. त्याचा वापर महात्मा गांधी आणि बाळ गंगाधर टिळक यांच्या विरोधात झाला.
औपनिवेशिक काळातील राजद्रोह कायदा कायद्याच्या व्यापक दुरुपयोगाबद्दल चिंता व्यक्त करून, सर्वोच्च न्यायालयाने गेल्या वर्षी एप्रिलमध्ये केंद्र सरकारला विचारले होते की ती तरतूद का रद्द करत नाही, जी ब्रिटीश सरकारने महात्मा गांधींसारख्या लोकांचा आवाज दाबण्यासाठी वापरली होती.
राजद्रोह कायद्याला अनेक याचिकांनी आव्हान दिले असून सर्वांची एकत्रित सुनावणी केली जाईल, असे न्यायालयाने म्हटले होते. भारतीय दंड संहितेच्या कलम १२४-अ (देशद्रोह) च्या घटनात्मक वैधतेला आव्हान देणाऱ्या एडिटर्स गिल्ड ऑफ इंडिया आणि माजी मेजर-जनरल एस जी वॉम्बटकेरे यांच्या याचिकांवर सुनावणी घेण्यास सहमती दर्शवत सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटले होते की त्याची मुख्य चिंता “कायद्याचा दुरुपयोग” आहे. ज्यात प्रकरणांची संख्या वाढली आहे.
मेजर-जनरल (निवृत्त) एसजी वोंबटकेरे यांनी दाखल केलेल्या याचिकेत असे म्हटले आहे की, राजद्रोहाशी संबंधित भारतीय दंड संहितेचे कलम १२४-अ हे पूर्णपणे असंवैधानिक आहे. ते स्पष्टपणे रद्द केले पाहिजे. याचिकाकर्त्याचे म्हणणे आहे की असंवैधानिकदृष्ट्या अस्पष्ट व्याख्यांच्या आधारावर अभिव्यक्तीला गुन्हेगार ठरवणारा कायदा, कलम १९(१)(अ) अन्वये हमी दिलेल्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या मूलभूत अधिकारावर आणि भाषण स्वातंत्र्यावर अवास्तव निर्बंध आहे. याचिकेत म्हटले आहे की, राजद्रोहाच्या कलम १२४-अ चा विचार करण्यापूर्वी, काळाच्या पुढे जाण्याची आणि कायद्याच्या उत्क्रांतीकडे लक्ष देण्याची गरज आहे.
Subscribe
