जम्मू आणि काश्मीरात भारतातील सर्वात लांब टी-४९ बोगद्याचे दोन्ही टोकांचं खोदकाम पूर्ण!

मुक्तपीठ टीम

काश्मीरला रेल्वेने जोडण्यासाठी भारतीय रेल्वेने मोठी कामगिरी बजावली आहे. पीर पंजाल पर्वत श्रृंखलामधून जाणारा भारतीय रेल्वे नेटवर्कचा पावणे तेरा किलोमीटर लांबीचा सर्वात लांब बोगदा दोन्ही टोकांना उघडण्यात आला आहे. म्हणजेच त्यांच्या दोन्ही टोकांच्या दरम्यानचे खोदकाम पूर्ण झाले आहे. या बोगद्याला टी-४९ या नावानेही ओळखले जाते. हा बोगदा उधमपूर-श्रीनगर-बारामुल्ला रेल्वे लिंक प्रकल्पाच्या कटरा ते बनिहाल रेल्वे विभागात बांधण्यात आला आहे. या विभागात चिनाब नदीवरील जगातील सर्वात उंच रेल्वे पुलाचेही बांधकाम सुरू आहे. त्याच वेळी, टी-४९ हा देशातील सर्वात लांब आणि आशियातील दुसरा सर्वात लांब रेल्वे बोगदा बनेल.

कटरा ते बनिहाल दरम्यान १११ किमी लांबीच्या रेल्वे मार्गावर काम सुरू आहे. हिमालय पर्वत रांगेतील सखल टेकड्यांमधून हे मार्ग जातात. या भागातील बांधकामे सुरू ठेवणे हे मोठे आव्हान आहे. भौगोलिक परिस्थिती विषम आहे. त्यात अनेक मोठे पूल आणि रेल्वे लाईनमध्ये लांब बोगदे आहेत. टी-४९ बोगदा देखील यापैकी एक आहे. हा भारतीय रेल्वेचा सर्वात लांब बोगदा असेल. या बोगद्याचे दक्षिण टोक रामबन जिल्हा मुख्यालयापासून ४५ किमी अंतरावर असलेल्या सुंबर गावात समुद्रसपाटीपासून १ हजार २०० मीटर उंचीवर आहे. याचे उत्तरेकडील टोक रामबन जिल्ह्यातील खारी तहसीलच्या अर्पिंचाला गावाजवळ समुद्रसपाटीपासून १६०० मीटर उंचीवर आहे.

या दोन-ट्यूब बोगद्यात, एक मुख्य बोगदा आहे आणि दुसरा आपत्कालीन वापरासाठी एस्केप बोगदा आहे. हे आधुनिक ड्रिल आणि ब्लास्ट तंत्रज्ञान वापरून तयार केले गेले आहे, ज्याला न्यू ऑस्ट्रियन टर्निंग मेथड (एनएटीईएम) म्हणतात. दोन्ही बोगदे ओलांडण्याचा शेवटचा स्फोट उत्तर रेल्वेचे मुख्य प्रशासकीय अधिकारी एके खंडेलवाल यांच्या उपस्थितीत करण्यात आला. अखिल अग्रवाल, सीजीएम, आयआरसीओएन, शरणप्पा यालाल, प्रकल्प व्यवस्थापक, एचसीसी हे देखील यावेळी उपस्थित होते.

रेल्वेच्या सर्वात लांब बोगद्याचे बांधकाम सुलभ करण्यासाठी तीन एडिट तयार करण्यात आले आहेत. यामध्ये उर्निहाल एडिटर, हिंगणी एडिट आणि कुंदन एडिट यांचा समावेश आहे. हे एक तंत्र आहे ज्यामध्ये क्षैतिज किंवा क्षैतिज मार्ग आहे. हे मोठ्या भूमिगत उत्खननात वायुवीजन, ड्रेनेज आणि सहायक प्रवेशासाठी वापरले जाते.

बोगद्याच्या बांधकामाविषयी माहिती

टी-४९ बोगद्यामध्ये रोलिंग ग्रेडियंट ठेवण्यात आला आहे.
१०० किमी प्रतितास वेगानेही ट्रेन पुढे जाऊ शकेल, असे या तंत्रज्ञानाने बनवले आहे. त्यासाठी बोगद्याच्या क्रॉस-सेक्शन प्रोफाइलमध्ये बदल करून त्याला घोड्याच्या नालचा आकार देण्यात आला आहे.

एचसीसी आणि एएफसीओएन या कंपन्यांचे दक्षिण आणि उत्तरेकडून बांधकाम

बोगदा बांधण्याचे काम उत्तर रेल्वेने आयआरसीओएन इंटरनॅशनल कंपनीकडे सोपवले होते.
त्यांनी एचसीसी आणि एएफसीओएनएसला दोन पॅकेजमध्ये बोगदा बांधण्याचे काम दिले.
एचसीसी दक्षिण टोकापासून टी-४९ए पर्यंत ५.१ किमी लांबीचा बोगदा बांधत आहे, तर एएफसीओएनएस उत्तर टोकापासून टी-४९बी मध्ये ७.६५८ किमी लांबीचा बोगदा बांधत आहे.
बांधकामादरम्यान अनेक आव्हानांना सामोरे जावे लागले, ज्यामध्ये अत्यंत संकुचित खडक, खडकांचा प्रवाह आणि पाणी प्रवाह यांचा समावेश आहे.