Corbevax: दुसऱ्या भारतीय लसीला मान्यता! या कोरोना लसीमध्ये वेगळं असं काय आहे?

मुक्तपीठ टीम

केंद्र सरकारने मंगळवारी आपत्कालीन वापरासाठी कोरोनाच्या दोन लसी आणि औषधांना मंजुरी दिली आहे. मंजूर झालेल्या दोन लसींपैकी एक लस नोव्हावॅक्सची कोवोव्हॅक्स आहे. दुसरी लस भारतीय कंपनी बायोलॉजिकल ई ची कॉर्बिवॅक्स आहे. या लसींसोबतच मान्यता मिळालेल्या मोलनुपिरावीर हे अँटी-कोरोना औषध मर्क नावाच्या परदेशी कंपनीने बनवले आहे.

भारतातील दुसऱ्या देशी लशीला मान्यता

कोरोनाविरुद्धच्या युद्धात भारतासाठी Covaxin या पहिल्या भारतीय लसीने अतिशय महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
मात्र, पुरेशा प्रमाणात उपलब्ध नसल्याने देशातील ८८ टक्क्यांहून अधिक लोकांना कोविशील्ड लसीचे डोस मिळाले आहेत.
भारत बायोटेकच्या मर्यादित उत्पादन क्षमतेमुळे पहिल्या भारतीय लसीचा प्रसारही कमी झाला आहे.
त्यातच WHO आणि इतर देशांकडून मान्यतेत आलेल्या अडचणींचाही फटका बसला.
आता भारतात दुसरी मेड इन इंडिया लस Corbevax ला मान्यता मिळाली आहे.
भारताने या वर्षी एप्रिलमध्येच या लसीच्या ३० कोटी डोससाठी मागणी नोंदवली होती.
तेव्हा या लसीची चाचणी सुरू होती आणि तिच्या परिणामकारकतेबद्दल कोणताही प्रारंभिक डेटा नव्हता. हैदराबादच्या
या खासगी कंपनीने अद्याप परिणामकतेचा डेटा जाहीर केलेला नाही.
तरीही ही लस भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाची असल्याचे म्हटले जात आहे.

Corbevax लस भारतासाठी का महत्वाची?

कोरोनाविरुद्धच्या लढाईत corbevax ही नवी भारतीय लस महत्वाची ठरणार आहे.
प्रथिने-आधारित लसींच्या निर्मितीचा खर्च सध्याच्या व्हेक्टर किंवा mRNA लसींपेक्षा खूपच कमी आहे.
प्रथिने-आधारित लस दोन ते आठ अंश सेल्सिअस तापमानात साठवून ठेवता येते.
ज्यामुळे या लसींचा साठा भारत आणि आफ्रिकेसारख्या देशांमध्ये दूरवरच्या ठिकाणी पोहोचवणे सोपे होईल. इतर
mRNA लस मायनस तापमानात संग्रहित करणे आवश्यक आहे, ज्यामुळे प्रत्येक देशाला त्या साठवण्यासाठी पायाभूत सुविधा उपलब्ध होणे अशक्य होते.
भारतात संपूर्ण लसीकरणासह बूस्टर डोसची आवश्यकता पूर्ण करण्यासाठी कॉर्बिवॅक्स महत्त्वपूर्ण ठरेल.

Corbevax कसे कार्य करते?

कॉर्बिवॅक्स ही देशात वापरली जाणारी पहिली प्रथिने-आधारित लस असल्याचे सांगितले जाते.
ती तयार करण्यासाठी, कोरोना (SARS-CoV-2)विषाणूमधील स्पाइक प्रोटिनचे निवडक तुकडे वापरण्यात आले आहेत.
कोरोना विषाणूमधील हे स्पाइक प्रोटिन मानवी शरीरातील पेशींमध्ये विषाणू प्रसारित करण्यास मदत करते.
विषाणूनंतर स्वतःच गुणाकार करतो आणि रोगास कारणीभूत ठरतो.
शास्त्रज्ञांच्या म्हणण्यानुसार, जेव्हा कोरोनाचे हे स्पाइक प्रोटीन मानवी शरीरात स्वतंत्रपणे टोचले जाते तेव्हा ते कमीतकमी
हानिकारक असते, कारण विषाणू पूर्णपणे नाहीसा होतो.
लसीद्वारे मानवी शरीरात पाठवण्याचा फायदा हा आहे की रोगप्रतिकारक यंत्रणा स्पाइक प्रोटीन ओळखते जे विषाणू पसरण्यास मदत करते.
त्यामुळे शरीरात त्याविरूद्ध प्रतिपिंड तयार करते.
म्हणजेच, जेव्हा कोरोना विषाणू शरीरावर हल्ला करतात, तेव्हा रोगप्रतिकारक यंत्रणा विषाणू पसरवणारे प्रथिन नष्ट करते.
या तंत्राने, कोरोना संक्रमित करण्यात किंवा लोकांना गंभीर आजारी बनवण्यात अयशस्वी ठरेल.