INS Vikrant स्वदेशी सागरी महाशक्ती! नावाच्या पराक्रमी इतिहासापासून जाणून घ्या सर्व वैशिष्ट्य...

मुक्तपीठ टीम

भारतीय नौदलाच्या ताफ्यात सामील झालेल्या INS Vikrant या युद्धनौकेला भारताची पहिली स्वदेशी सागरी महाशक्ती म्हणणं योग्य ठरेल. या युद्धनौकेच्या नावाच्या पराक्रमी इतिहासापासून इतर सर्व वैशिष्ट्य जाणून घेणं महत्वाचं आहे.

इतिहास ‘विक्रांत’ नावाच्या पराक्रमाचा…

भारतात बनवलेल्या पहिल्या विमानवाहू युद्धनौकेचे नाव आयएनएस विक्रांत ठेवण्यात आले आहे.
भारतीय नौदलाने हेच नाव का ठेवले, त्याचं कारण नौदलाच्या इतिहासातील या नावाच्या पहिल्या युद्धनौकेच्या पराक्रमी इतिहासात आहे.
याआधी ब्रिटनकडून खरेदी केलेल्या भारताच्या पहिल्या विमानवाहू युद्धनौकेचे नाव आयएनएस विक्रांत होते.
यामागे भारताच्या पहिल्या विमानवाहू युद्धनौकेबद्दलची अभिमानाची भावना असल्याचे सांगण्यात येते.
आयएनएस विक्रांतने वेगवेगळ्या प्रसंगी भारतीय नौदलाकडून पाकिस्तानविरुद्ध महत्वाची कामगिरी बजावली आहे
ती नौका १९९७ मध्ये निवृत्त झाली.

काय आहेत विक्रांतची खास वैशिष्ट्य?

कोचीन शिपयार्ड येथे बांधलेल्या आयएनएस विक्रांतची लांबी २६२ मीटर आहे. त्
त्याची रुंदी सुमारे ६२ मीटर आहे.
ही युद्धनौका ५९ मीटर उंच आहे आणि ६२ मीटरचा बीम आहे.
युद्धनौकेमध्ये १४ डेक आणि २,३०० कंपार्टमेंट्स आहेत ज्यामध्ये १,७०० हून अधिक कर्मचारी आहेत.
या
मध्ये महिला अधिकाऱ्यांसाठी स्वतंत्र केबिन तयार करण्यात आल्या आहेत.
यात आयसीयूपासून वैद्यकीय आणि वैज्ञानिक प्रयोगशाळांशी संबंधित सर्व सेवा आहेत.
आयएनएस विक्रांतचे वजन सुमारे ४० हजार टन आहे.
ही भारतात बनवलेल्या इतर विमानांपेक्षा जड आणि मोठी युद्धनौका आहे.
आयएनएस विक्रांतची खरी ताकद समुद्रात समोर येते, जिथे तिचा कमाल वेग २८ नॉट्स आहे.
ताशी सुमारे ५१ किमी. त्याची सामान्य गती १८ नॉट्स पर्यंत म्हणजे ३३ किमी प्रति तास आहे.
ही विमानवाहू वाहक ७,५०० नॉटिकल मैल म्हणजेच १३,०००+ किलोमीटरचे अंतर एकाच वेळी पार करू शकते.
ही युद्धनौका एकावेळी ३० विमाने वाहून नेऊ शकते.
यामध्ये MiG-29K लढाऊ विमाने तसेच कामोव्ह-31 अर्ली वॉर्निंग हेलिकॉप्टर्स, MH-60R सीहॉक मल्टीरोल हेलिकॉप्टर आणि HAL द्वारे निर्मित एडवांस्ड लाइट हेलिकॉप्टर यांचा समावेश आहे.
नौदलासाठी भारतात बनवलेले हलके लढाऊ विमान – LCA तेजस देखील या विमानवाहू नौकेतून टेक ऑफ करू शकते.
परदेशात बनवलेल्या बोइंग आणि लॉकहीड मार्टिनच्या इतर विमानांच्या लँडिंग आणि टेकऑफसाठी विक्रांतवर लवकरच चाचण्या केल्या जातील.
कॅरियरमध्ये बसवलेले शस्त्रास्त्र अँटी सबमरीन वॉरफेअर ते अँटी सरफेस, अँटी एअर वॉरफेअर आणि अत्याधुनिक वॉर्निंग सिस्टम आहेत, जे आजूबाजूला येणाऱ्या कोणत्याही धोक्याचा सामना करण्यास सक्षम आहेत.

स्वदेशी विमानवाहू युद्धनौकेमुळे कशी वाढली भारताची सागरी क्षमता?

सध्या फक्त पाच ते सहा देशांकडे विमानवाहू युद्धनौका तयार करण्याची क्षमता आहे.
आता भारतही या श्रेणीत सामील झाला आहे.
भारताची विमानवाहू युद्धनौका तयार केल्याने नौदल क्षेत्रातील त्यांची क्षमता दिसून येते.
यापूर्वीही भारताकडे विमानवाहू युद्धनौका होत्या.
पण त्या ब्रिटिश किंवा रशियन होत्या.
यापूर्वी भारताच्या दोन विमानवाहू युद्धनौका – आयएनएस विक्रांत-१ आणि आयएनएस विराट ब्रिटनकडून खरेदी केलेल्या
‘एचएमएस हरक्यूलिस’ आणि ‘एचएमएस हर्मीस’ होत्या.
भारतीय नौदलाची एकमेव विमानवाहू युद्धनौका – आयएनएस विक्रमादित्य ही सोव्हिएत काळातील युद्धनौका – ‘अॅडमिरल गोर्शकोव्ह’ ही भारताने रशियाकडून खरेदी केली आहे.
आयएनएस विक्रांतचा नौदलात समावेश झाल्याने भारत आता विमानवाहू युद्धनौका तयार करण्यात सक्षम देश बनला आहे.