सावधान! अतिसार आणि ताप…असू शकतात आतड्यांमधील टीबीची लक्षणे!

मुक्तपीठ टीम

सध्या जगात कोरोनाचं थैमान असलं तरी ती एक संसर्गजन्य रोगाची साथ आहे. एकाचवेळी मोठ्या संख्येने बळी जात असल्याने कोरोनाची दहशत मोठी आहे. पण तेवढाच किंबहुना त्यापेक्षाही जास्त घातक मानला जातो तो क्षयरोग म्हणजेच टीबी. त्यातही टीबी आता नेहमीच ऐकायला मिळत असल्याने तेवढीशी भीती जाणवत नाही. जास्त घातक असूनही. कदाचित सध्या टीबीवर उपचारही सहजतेने उपलब्ध होत असल्यानेही काहीसे दुर्लक्ष होत असावे.

टीबीविषयी गैरसमजही खूप आढळतात. जसे टीबी केवळ फुफ्फुसात उद्भवतो, परंतु तसे होत नाही. आतड्यांमध्येही टीबी होऊ शकतो. आतड्यांसंबंधी टीबीची बहुतेक प्रकरणे मायक्रोबॅक्टीरियम ट्यूबरक्युलॉसिस नावाच्या बॅक्टेरियामुळे होतात. काही प्रकरणांमध्ये हे मायक्रोबॅक्टीरियम बोव्हिस बॅक्टेरियाच्या संसर्गामुळे देखील होते. आज या प्रकारच्याच टीबीची माहिती घेऊया.

टीबी हा दोन परिस्थितींमध्ये उद्भवतो. पहिले म्हणजे, टीबी बॅक्टेरियाने संक्रमित असलेल्या अन्नाचे सेवन केल्यास तर दुसरे म्हणजे, फुफ्फुसांच्या टीबीच्या घटनेत रुग्णाने स्वत: ची लाळ गिळल्यास याचा परिणाम दिसतो. एड्स आणि कर्करोगाच्या रुग्णांव्यतिरिक्त, ज्या लोकांमध्ये रोगांविरूद्ध लढण्याची क्षमता कमी आहे त्यांना आतड्यांसंबंधी टीबी होण्याचा धोका जास्त असतो.

टीबी हा आतड्याच्या कोणत्याही भागात होऊ शकतो, परंतु ७५% लोकांमध्ये तो लहान आतड्याच्या शेवटच्या भागात होतो. जेव्हा हे होते तेव्हा आतड्यांना सूज येते. सुरुवातीच्या काळात उपचार न घेतल्यास ते प्राणघातक असल्याचे सिद्ध होऊ शकते.

आतड्यांसंबंधी टीबीचे तीन प्रकार आहेत-

• अल्सरेटिव्ह: आतड्यांमध्ये अल्सरची स्थिती असते. हे ६० टक्के रुग्णांमध्ये आढळते.

• हायपरट्रॉफिक: या प्रकारच्या टीबीमध्ये आतडे जाड आणि कठीण बनतात. आतड्यांमध्ये अडथळा येतो. हे १० टक्के रुग्णांमध्ये आढळते.

• अल्सरेटिव्ह हायपरट्रॉफिक: अशा स्थितीत आतड्यांमध्ये अल्सर आणि अडथळा दोन्ही निर्माण होतात. अशा प्रकारचे ३० टक्के रुग्ण आढळतात.

जेव्हा ही लक्षणे दिसतात तेव्हा सावध राहा:

• पोटदुखी, बद्धकोष्ठता, रक्तरंजित अतिसार, ताप, भूक न लागणे, अशक्तपणा, वजन कमी होणे आणि पोटात गाठ ही लक्षणे आहेत. त्या
• ची काही लक्षणे इतर आजारांसारखीच आहेत. म्हणूनच, आपल्याला कधीही अशी लक्षणे दिसल्यास, त्याकडे दुर्लक्ष करू नका आणि डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
• रक्त चाचणी, छाती आणि ओटीपोटाचा एक्स-रे, अल्ट्रासाऊंड, सीटी स्कॅन, मेंटॉस टेस्ट, आतड्यांमधील टीबी तपासा.
• याव्यतिरिक्त, कोलोनोस्कॉपी आणि बायोप्सीने देखील टीबीची तपासणी केली जाते.

टीबीवर मात नाही अशक्य

• टीबीचे रुग्ण बहुधा आतड्यांमधील अतिसारामुळे त्रस्त असतात.
• अशा परिस्थितीत, ओआरएस सोल्यूशन शरीरात द्रव आणि खनिजांच्या कमतरतेची पूर्तता करण्यासाठी दिला जातो.
• अॅन्टीमाइक्रोबियल औषधे दिली जातात जेणेकरुन बॅक्टेरिया नष्ट होऊ शकतील आणि संसर्ग नष्ट होऊ शकेल.
• उलट्या झाल्यास रूग्णांना औषधे इंजेक्शनद्वारे दिली जातात.
• आतड्यांमधील टीबी ग्रस्त रूग्णांनी आहारात अधिक प्रथिने घ्यावीत. यासाठी डाळीचे अधिक सेवन करावे.
• आहारात सूप, बटाटे, तांदूळ, केळी देखील समाविष्ट करा.
• उपचाराच्या सुरूवातीस दूध किंवा त्यापासून बनवलेल्या गोष्टी घेण्यास टाळा, त्यांनी अतिसार होतो.
• या व्यतिरिक्त कॉफी, चहा, कोल्ड ड्रिंकपासून लांब रहा, ते अतिसार आणि पोटदुखी वाढवतात. मद्यपान करू नका.