इतिहासाच्या पाठ्यपुस्तकांमध्ये मिळणार मराठा आणि शिख इतिहास वीरांना अधिक स्थान!

मुक्तपीठ टीम

आतापर्यंत आपण आपल्या शूरवीरांची माहिती वाचत, ऐकत मोठे झालो आहोत. मात्र अनेकवेळा आपल्या पाठ्यपुस्तकात आपल्याला माहित असलेल्या स्थानिक शूरवीरांची माहिती असतेच असे नाही. तसेच असली तरी ती योग्य आणि पुरेशी असते, असेही नाही. त्यामुळे अनेकदा खरा इतिहास हा समोरच येत नाही. यासाठीच संसदीय शिक्षण समितीने मराठा आणि शिख इतिहास वीरांचा इतिहास पाठ्यपुस्तकात निष्पक्षपणे आणि जास्त प्रमाणात सादर करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली आहे. तसेच महिलांच्या भूमिकेचाही जास्त समावेश करावा, अशी शिफारस केली आहे. महाराष्ट्रातील राज्यसभा खासदार विनय सहस्रबुद्धे यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीचा अहवाल नुकताच संसदेत मांडण्यात आला.

“शालेय पाठ्यपुस्तकांची सामग्री आणि रचना सुधारणे” या विषयावरील अभ्यासासाठी संसदीय समिती नेमण्यात आली होती. भाजपा नेते खासदार विनय सहस्त्रबुद्धे त्या समितीच्या अध्यक्षपदी होते. त्या समितीने आपल्या समितीच्या अहवालात महत्वाच्या शिफारशी केल्या आहेत. अभ्यासक्रमात शीख आणि मराठा इतिहासासह पुस्तके लिंग-समावेशक बनविण्याच्या गरजेवर भर देण्यात आला आहे.

इतिहासाच्या पुस्तकातील चुका!

त्यात असे म्हटले आहे की भारतीय इतिहासातील पाठ्यपुस्तकांमध्ये प्राचीन, मध्ययुगीन आणि आधुनिक इतिहासाचा समावेश असलेल्या इतिहासाच्या सर्व कालखंडातील योग्य उदाहरणे असावीत.
भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामातील अनेक ऐतिहासिक व्यक्ती आणि स्वातंत्र्यसैनिकांना गुन्हेगार म्हणून चुकीच्या पद्धतीने चित्रित केले गेले आहे, त्यावर समितीने बोट ठेवले आहे.
आपल्या वीरांचे चुकीचे चित्रण दुरुस्त करून त्यांना इतिहासाच्या पाठ्यपुस्तकांमध्ये योग्य तो सन्मान दिला जावा, असे मत मांडले आहे.
समितीने असे नमूद केले की विक्रमादित्य, चोल, चालुक्य, विजयनगर, गोंडवाना किंवा त्रावणकोर आणि ईशान्येकडील अहोम यासारख्या काही महान भारतीय साम्राज्यांना शालेय पाठ्यपुस्तकांमध्ये पुरेसे स्थान दिले गेले नाही. “नवीन पाठ्यपुस्तके तयार करताना याकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही,” असे समितीने अहवालात म्हटले आहे.
ब्रिटीशांनी तत्त्वज्ञान, विज्ञान, गणित, अध्यात्म, वैद्यक आणि इतर क्षेत्रातील प्राचीन भारताचे महान योगदान कमी करण्याचा प्रयत्न केला आणि आपल्या पाठ्यपुस्तकांमध्ये दुर्लक्ष केले गेले. लिंगभेद आणि जातीय भेदभाव दूर करण्यासाठी पुष्कळ पुढाकार घेतला जात असताना, पाच दशकांहून अधिक काळ इतिहासलेखन हे काही शिक्षणतज्ज्ञांच्या निवडक गटाच्या वर्चस्वापुरते मर्यादित राहिले.

स्थानिक इतिहास वीरांवर लक्ष द्या!

शालेय पाठ्यपुस्तकांतील विसंगती वगळण्याकडे लक्ष वेधून घेण्यासाठी या समितीला तज्ज्ञ व्यक्ती आणि संस्थांकडून या विषयावर सुमारे २०,००० निवेदने प्राप्त झाली. समितीने सुचवले की शालेय पाठ्यपुस्तकांनी देशातील विविध राज्ये आणि जिल्ह्यांतील अज्ञात पुरुष आणि स्त्रियांच्या जीवनावर प्रकाश टाकला पाहिजे ज्यांनी आपल्या राष्ट्रीय इतिहासावर आणि इतर पैलूंवर सकारात्मक प्रभाव पाडला आहे.
अहवालानुसार, नॅशनल काउन्सिल ऑफ एज्युकेशन रिसर्च अँड ट्रेनिंग (एनसीईआरटी) च्या संचालकांनी समितीला सांगितले की, एनसीईआरटीने पाठ्यपुस्तकांमधील इतिहासाच्या पलीकडील तथ्य काढून टाकणे आणि आपल्या राष्ट्रीय व्यक्तींबद्दल गोष्टींचा विपर्यास करणे या मुद्द्यावर एक समिती स्थापन करावी.
संदर्भात, विविध पक्षांनी उपस्थित केलेल्या समस्या आणि इतर मुद्द्यांचे मूल्यांकन आणि निराकरण केले जाऊ शकते.

महिलांकडेही लक्ष द्या!

त्यात म्हटले आहे की NCERT महान महिला नेत्यांच्या भूमिका अधोरेखित करत आहे ज्यात गार्गी, मैत्रेयी याशिवाय झाशीची रानी, राणी चेन्नमा, चांद बीबी इत्यादींचा समावेश आहे.
भारतीय इतिहासाच्या विविध कालखंडाशी संबंधित इतिहासातील महान महिलांबद्दल तपशीलवार माहिती आणि ई-साहित्य नवीन पाठ्यपुस्तके आणि पूरक साहित्यांमध्ये उपलब्ध करून दिले जातील.
समितीला असेही सांगण्यात आले की माध्यमिक शिक्षणावरील राष्ट्रीय अभ्यासक्रम फ्रेमवर्क (NCFSE) विकसित करण्याचे काम NCERT ने सुरू केले आहे.