कोरोनातून मुक्त…पण बुरशी संसर्गाचा धोका! कसा ओळखायचा आणि टाळायचा?

मुक्तपीठ टीम

कोरोनाशी सामना करुन यश मिळवणाऱ्यांपैकी काहींसाठी धोका काही टळलेला दिसत नाही. कोरोनातून बरे झालेल्यांपैकी काहींना आता नवीन समस्या त्रस्त करीत आहेत. सध्या डोळे व नाकाच्या बुरशी संसर्गाच्या तक्रारीमध्ये वाढ झाली आहे. काहींना डोळेही गमवावे लागत आहेत. म्युकरमायकॉसिस या नावाने ओळखला जाणारा हा संसर्ग धोकादायक ठरत आहे.

१. म्युकर मायकॉसिस म्हणजे काय?

• हा एक बुरशीजन्य आजार आहे.
• जो म्युकरमायकोसिस नावाच्या बुरशीमुळे होतो.
• हा मुख्यतः पूर्वीपासून आजार असलेल्या किंवा औषधोपचार घेणाऱ्यांना होतो.
• कारण काही औषधांच्या तीव्रतेमुळे शरीराची प्रतिकारशक्ती कमी होते किंवा इतर रोगांशी लढण्याची शक्ती कमी होते.
• हा शरीराच्या कोणत्याही भागात उद्भवू शकतो.

२. म्युकरमायकोसिस शरीरात कसे पोहोचते? आणि त्याचा परिणाम काय होऊ शकतो?

• आपल्या श्वासोच्छश्वासाद्वारे, वातावरणात असलेली बुरशी आपल्या शरीरात पोहोचते.
• जर शरीरावर कोणत्याही प्रकारचे जखम असल्यास किंवा शरीर जळले असेल तर तिथूनही हा संसर्ग शरीरात पसरू शकतो.

३. म्युकरमायकोसिसचा परिणाम काय होऊ शकतो?

• म्युकरमायकॉसिसमुळे डोळे किंवा शरीराचे अवयव पॅरेलाइज्ड होऊ शकतात.
• जर सुरुवातीच्या काळात हे लक्षात आले नाही, तर डोळ्यांची दृष्टी जाऊ शकते.

४. म्युकरमायकॉसिसचा संसर्ग कोठे होतो?

• हा अत्यंत गंभीर असा दुर्मिळ संसर्ग आहे.
• ही बुरशी वातावरणात कुठेही असू शकते, विशेषत: जमिनीवर आणि सडलेल्या सेंद्रिय बाबींमध्ये.
• उदाहरणार्थ, पाने, कुजलेली लाकडे आणि कंपोस्ट खत इत्यादींमध्ये आढळते.

५. म्युकरमायकॉसिसची लक्षणे कोणती?

या रोगाची लक्षणे शरीराच्या कोणते भाग संसर्गित होतात यावर अवलंबून असतात.
• चेहर्‍याच्या एका बाजूला सूज येणे
• डोकेदुखी
• अनुनासिक रक्तसंचय
• उलट्या होणे
• ताप येणे
• छातीत दुखणे
• सायनस रक्तसंचय होणे
• तोंडाचा वरचा भाग किंवा नाकात काळ्या फोड येणे
पुढे ही लक्षणे खूप गंभीर बनतात.

६. हा संसर्ग कोणाला होतो?

• मधुमेहाचे रुग्ण, कर्करोग, अवयव प्रत्यारोपण झालेले, दीर्घ काळापासून स्टिरॉइड्स वापरणारे, त्वचेला दुखापत झालेले आणि अकाली बाळालाही असे आजार होऊ शकतात अशा लोकांमध्ये असे घडते.
• ज्यांना कोरोना आहे त्यांच्यात रोगप्रतिकारक शक्ती देखील कमकुवत होते. जर मधुमेहाच्या रुग्णाला कोरोना होतो तर त्यांची रोगप्रतिकारक शक्ती अधिक असुरक्षित होते. अशा लोकांमध्ये काळ्या बुरशीचे संसर्ग होण्याची शक्यता जास्त असते.
• कोरोना रूग्णांना स्टिरॉइड्स दिले जातात. यामुळे रुग्णाची प्रतिकारशक्ती कमी होते. यामुळे त्यांच्यामध्ये संसर्ग होण्याची शक्यताही वाढते.

७. ही बुरशी किती धोकादायक आहे?

• हा एक संसर्गजन्य रोग नाही, म्हणजेच, ही बुरशी एका रूग्णातून दुसर्‍या रूग्णात पसरत नाही, हा खूप धोकादायक रोग आहे. याचा अंदाज लावला जाऊ शकतो की त्यातील. संसर्ग झालेल्यांपैकी ५४% रुग्ण मरतात.
• शरीरात संसर्ग होण्यापासून गतीचा दर वाढू किंवा कमी होऊ शकतो.
• उदाहरणार्थ, सायनसच्या संसर्गाच्या मृत्यूचा दर ४६% आहे, तर फुफ्फुसातील संसर्ग ७६% पर्यंत होऊ शकतो, तर अकार्यक्षम संसर्गामध्ये मृत्यूचा दर ९६% पर्यंत असू शकतो.
• जगातील प्रत्येक प्रकारच्या संसर्गामध्ये केवळ २% म्युकोर मायकोसिस संसर्गाची घटना घडते.
• डॉक्टरांचे म्हणणे आहे की, ही बुरशी ज्या भागात विकसित होते त्याचा नाश करते.
• अशा परिस्थितीत, जर त्याचा परिणाम डोक्यात झाला तर मेंदूच्या ट्यूमरसह अनेक प्रकारचे रोग होतात.
• वेळेवर उपचार केल्यास हे टाळता येऊ शकते.
• जर मेंदूत पोहोचला तर मृत्यू प्रमाण ८० टक्के आहे.
• कोरोनामुळे बरेच लोक कमकुवत झाले आहेत, म्हणूनच या रुग्णांमध्ये बुरशीजन्य संसर्ग देखील वाढला आहे.

८. म्युकरमायकॉसिसचा धोका कसा टाळायचा?

• बांधकाम जागांपासून दूर राहा
• धुळीच्या ठिकाणी जाऊ नका, बागकाम किंवा शेती करताना ग्लोव्हज, मास्क घाला, ज्या ठिकाणी पाण्याची गळती आहे अशा ठिकाणी जाऊ नका, जेथे ड्रेनेजचे पाणी गोळा केले आहे तिथे जाऊ नका.
• ज्यांना कोरोना आहे त्यांनी सकारात्मक दृष्टीकोन ठेवला पाहिजे.
• कोरोना बरा झाल्यानंतरही नियमित आरोग्य तपासणी केली पाहिजे.
• जर बुरशीचे काही लक्षणे दिसली, जाणवली तर एखाद्याने ताबडतोब डॉक्टरांकडे जावे. यामुळे वेळेवर उपचार करता येईल.